De burn-out, het taboe voorbij


We kennen allemaal wel iemand die er één heeft. Het lijkt wel het moderne virus te zijn, waaraan mensen één voor één bezwijken. Toch wordt er amper duidelijk over gecommuniceerd. Wat houdt zo’n burn-out precies in? Hoe krijg je het? Wat zijn de symptomen? En wat kan je eraan doen?

Ik praatte erover met Walter Bauwens, een gepassioneerde ondernemer die in 2006 te maken kreeg met dat moderne virus. Nu helpt hij mensen die hetzelfde meemaken via yoga en coaching. Daarnaast organiseert hij 5-daagse retreats in Portugal om mensen weer dichter bij zichzelf te laten komen. Hij zit ook nog steeds in het zakenleven, maar plant nu zijn zakelijke afspraken rond zijn yogalessen.

Wanneer ik bij hem aankom, is hij net klaar met het geven van een yogales. Hij straalt rust uit. Zijn ordelijke huis doet dat ook. In die oase van rust beginnen we aan het interview.

 

Walter, je hebt een burn-out gehad en komt daar heel open mee naar buiten.

Burn-out is heel lang een taboe geweest. Dat taboe wordt enkel doorbroken door heel duidelijk te communiceren. Ik heb het meegemaakt in 2006. Ik ben daar grotendeels zelf doorgekomen, maar heb ook wat begeleiding gehad. Ik heb voor mezelf een methode ontwikkeld om erdoor te geraken, deels gebaseerd op yoga, en daar ben ik nadien mee naar bedrijven gestapt om die work-life balance aan te bieden. Maar je voelde dat bedrijven daar nog niet aan toe waren. Eens ik mijn vorige job hervatte, begonnen ze mij allemaal te vragen of ik wilde komen praten over burn-out. Ik heb me dan die rol toegekend om de communicatie op gang te trekken. Ook de media had veel interesse.

Er is een naam op het fenomeen geplakt, maar de doorbraak is er nog niet. Zowel dienstverlener als familie als werkgever weten er zich niet meteen raad mee. Er is ook geen eenduidige oplossing, maar er zijn er wel. En er is ook zeker niet enkel negatief nieuws te vertellen over een burn-out. Ik gaf al workshops waarin ik oplossingen aanreik. Daar komen dan verschillende soorten mensen op af. Ondernemers, leerkrachten, twintigers. Maar ook een huismoeder, die uitermate gezond at, met twee kinderen en een liefhebbende man.

 

Een huismoeder? Dat zou ik niet verwachten. Is het een misvatting dat een burn-out vaak geassocieerd wordt met werk?

Zoals lichaam en geest sterk samenhangen, zo beïnvloeden ook werk en privé elkaar voortdurend. Werk kan een aanleiding zijn, maar zal nooit de enige oorzaak zijn. Ook je privé-leven speelt een belangrijke rol. Je omgeving zal misschien in opstand komen omdat je te veel werkt. Dat geeft dan op zijn beurt spanning en is iets wat je ook niet meer onder controle. Dat ‘niet onder controle hebben van je leven’ is volgens mij de defenitie van een burn-out. Of het nu gaat om je professionele leven, je privé-leven of een combinatie van beiden.

 

We moeten in de veelvoud van keuzes die we vandaag hebben, leren om terug te gaan naar de eenvoud.

 

Maakt een bepaald type mensen meer kans op het krijgen van een burn-out?

Ja, hoogsensitieve mensen. Daar is nog heel weinig over geschreven. Veel mensen weten van zichzelf niet dat ze overgevoelig zijn, maar studies tonen aan dat 20 procent van de mensen dat van nature uit is.
Zo’n mensen zijn een zeer waardevolle kracht voor bedrijven en familie. Maar als ze dat niet weten van zichzelf, gaan ze zich al snel opbranden. Men gaat hen te veel onder druk zetten en zo’n mensen nemen alles heel serieus op. Ze hebben een sterker verantwoordelijkheidsgevoel en prikkels komen bij hen veel feller binnen. Ze zien de werkdruk als een hoop prikkels die op hen afkomt, met zo veel tegelijk dat ze het niet meer aankunnen. Dat kan ertoe leiden dat ze in een burn-out terechtkomen.

Er is tot hier toe nog geen enkele studie die het verband tussen hoogsenitiviteit en burn-out aantoont. Er begint wat meer literatuur te komen over burn-out, maar er is nog maar weinig geschreven over het type mensen dat meer kans heeft om er één te krijgen. Zijn dat meer managers? Meer vrouwen? Meer kinderen?

 

Kinderen?!

Ja, onlangs kwam dat zelfs in het nieuws. Kinderen maken vandaag meer kans om een burn-out te krijgen. Dat is net hetzelfde verhaal. Zij krijgen zo veel prikkels van al die luxe en de vele keuzes. Intussen moeten ze presteren op school. En na school gaan ze van de ene hobby naar de andere. Zo veel keuzes hadden wij vroeger niet. Meer keuzes is meer prikkels. We krijgen vandaag veel vrijheid, die we nog niet kunnen hanteren. Er is niets zo gemakkelijk als dat je tegen iemand zegt: het is zo en niet anders. Dat type opvoeding wordt nu vaak afgezworen.

Ze zeggen toch vaak dat je in armere landen mensen vaker ziet lachen. Die moeten enkel zien dat ze eten krijgen voor die dag en voor de rest hebben ze weinig problemen. Ze leven gewoon hun dag. Wij hebben zo veel te doen dat we niet weten waar te beginnen. We zouden heel gelukkig moeten zijn, maar zijn het dikwijls niet.

 

Is die nieuw verworven vrijheid volgens jou één van de oorzaken van de vele depressies en burn-outs?

Dat hoeft het niet te zijn. Maar we moeten die vrijheid wel kunnen hanteren. Ik denk dat we in een samenleving terechtkomen waarin we veel meer begeleiding nodig hebben. Veel mensen weten het niet meer. Zo veel zaken interesseren hen, dat ze niet weten waarmee te beginnen. Ze weten niet wat hen gelukkig zou maken. Eerst en vooral moeten ze zichzelf leren kennen. Want als ze zichzelf niet kennen, weten ze niet waar te zoeken. Dan probeer je het ene na het andere, zonder er voldoening uit te halen. We alliniëren ons te vaak met wat anderen over ons denken. Daardoor proberen we een heel ander type leven te leiden, dat niet strookt met wie we werkelijk zijn.

Yoga kan helpen om jezelf terug te vinden. Kàn. Want yoga kan ook snel misbruikt worden om je grenzen opnieuw te verleggen. Ik kan nog meer, ik kan nog beter. Het is geen absolute weg om jezelf te leren kennen.
We moeten in de veelvoud van keuzes die we vandaag hebben, leren om terug te gaan naar de eenvoud.

 

Naast burn-out hoor je soms ook de term bore-out vallen. Wat is het verschil?

Een bore-out komt tot stand omdat je jezelf verveelt. Je hebt zin om vanalles te doen, maar je hebt een job die je niet graag doet. Je hebt veel meer capaciteiten en wil die capaciteiten gebruiken voor iets dat je echt interesseert. Dan kom je ook in een situatie die je niet onder controle hebt.

Bij een burn-out doe je vaak wel iets dat je graag doet. Maar wordt het zo veel, dat je jezelf voorbijloopt en het daardoor niet meer onder controle hebt.

 

Hoe ging het bij jou?

Ik weet nog goed dat ik in 2006 net mijn bedrijf had verkocht. We waren terug van een reis naar Italië, waardoor mijn lichaam wat spanning had kunnen loslaten. Samen met mijn vrouw ging ik met de fiets naar een etentje. Toen we weer naar huis wilden keren, voelde ik me zo zwak dat ik zelfs bijna de energie niet had om te fietsen. Mijn lichaam zei plots luid en duidelijk STOP. Dat was het gevolg van jarenlang tegen mijn lichaam ingaan. Jaren waarin ik enkel naar mijn verstand luisterde en niet naar mijn lichaam. De weken die daarop volgden, had ik heel hoge koorts. Mijn immuunsysteem was volledig aangetast. Ook oververmoeidheid en overmatig zweten kunnen trouwens symptomen van een burn-out zijn.

 

Wat deed je de weken nadat je lichaam stop had gezegd?   

Ik heb weken aan een stuk antibiotica gekregen. De dokter dacht dat ik een virus had. Toen de hoge koorts maar niet overging, lag ik zelfs een tijdje op intensieve zorgen. Daar hebben ze mij ondergezocht, maar niets gevonden. Wat later kreeg ik weer te horen dat ik een tekort aan magnesium zou hebben, een teken van oververmoeidheid. Ten slotte werd ik naar een kinesist gestuurd, waar ik ontspanningsoefeningen kreeg. Dat heeft mijn ogen geopend. Ik vond het ongelooflijk wat voor een effect het simpelweg rekken van je spieren teweeg kan brengen. Dat ben ik dan ook heel gedreven blijven doen. En zo ben ik uiteindelijk ook met yoga in contact gekomen.

 

Kreeg je veel te maken met onbegrip toen je je burn-out had?

In het begin wisten mensen niet wat het was. Ik wist het zelf niet. Maar ik had net mijn bedrijf verkocht aan Adecco. Die gingen daar wel heel goed mee om. Ze zeiden me dat ik tijd voor mezelf moest nemen. Tijd die ik mezelf als ondernemer nooit gegund zou hebben. Ook mijn familie ging er goed mee om. Die hadden het al veel langer zien aankomen dan ikzelf. Achteraf zag ik dat zelf ook. Ik had op een dag twee gesprongen banden, omdat ik geen aandacht meer voor de weg had en tegen de borduur reed. Ik at vaak ‘s middags niet of stak snel iets in mijn mond, maar ik genoot niet meer van eten.

 

Ik zag enkel het bereiken van mijn doel voor me. Dat smalle pad richting mijn doel. Mochten er langs mijn pad allemaal mooie bloemetjes staan, dan zag ik ze niet.

Hoe lang heeft je herstel geduurd?

Dat heeft toch een aantal maanden geduurd. Maar ik ben geen maanden thuis geweest. Als ondernemer ging dat niet. Na twee maanden ging ik terug aan het werk, maar ik bleef wel heel strikt mijn oefeningen doen. Dokters raden aan om 3 tot 6 maanden thuis te blijven. Ik begeleid nu zelf ook mensen die al een jaar thuis zijn.

 

Hoe moeilijk waren die maanden?

Het waren zware maanden, maar ik ben toch blij dat ik ze gehad heb. Je hoeft een burn-out niet enkel negatief te zien, daar wil ik een groot pleidooi voor houden. Je krijgt een signaal van je lichaam dat het genoeg is geweest en dat je iets moet veranderen in je leven. Dat is een fantastisch signaal! Het kan je doen beseffen dat je jezelf voorbij aan het lopen bent. Of dat je jezelf totaal niet kent en enkel aan het doen ben wat anderen doen. Als je dan een goede coach hebt die je begeleidt, kan een burn-out een geweldige verandering op gang brengen. Dat is een heel intieme coaching, omdat die vaak die persoon overstijgt. Het gaat boven zijn relaties met zijn partner, zijn kinderen, zijn werk. Eerst moet die persoon zichzelf goed leren kennen. Als je daartoe kan komen en van daaruit begint te bouwen, kan je echt iets fantastisch bekomen. Vaak starten die mensen een hele nieuwe carrière of zelfs een heel nieuw leven.

 

Was het voor jou ook zo postief?     

Ja zeker! Ik denk dat ik vroeger leefde in een hoek van 10 graden, terwijl je tot 180 graden kan gaan. Mijn ogen waren zo op doelen en op vooruitgaan gefocust, dat ik de andere 170 graden niet meer zag.

Wat houden die overige 170 graden precies in?

Daarmee wil ik zeggen dat er veel meer in het leven is dan enkel werk. Ik zag enkel het bereiken van mijn doel voor me. Dat smalle pad richting mijn doel. Mochten er langs mijn pad allemaal mooie bloemetjes staan, dan zag ik die niet. Nu zie ik weer de kleinere zaken in het leven en ben ik veel meer bezig met bewustzijn creëren. Doordat ik me meer bewust ben van alles rondom me, ga ik ook bewuster keuzes maken. Zo zijn er trouwens ook vele nieuwe vriendschappen ontstaan.

 

Je hebt wel nog dezelfde relatie?

Ja, maar vaak gaan relaties ook kapot door een burn-out. Al de personen die dichtbij jou staan, kunnen je niet helpen. Enkel mensen van buitenaf kunnen er iets aan doen. Ik weet niet of psychiaters al voldoende vertrouwd zijn met burn-outs. Ik ben nooit naar een psychiater geweest, omdat ik dat niet wilde. Het is volgens mij vooral belangrijk om een luisterend oor te hebben van iemand die hetzelfde heeft meegemaakt. Daarnaast moet je de juiste tools hebben. Yoga onder andere, maar ook mindfulness en meditatie. Eigenlijk komt het allemaal op een ding neer: jezelf terugvinden. En als je dan jezelf kent, van daaruit beginnen bouwen.

Dan kom ik even terug op kinderen. Hebben die nog wel de ruimte om zichzelf te leren kennen? Die zitten nog in het proces van alles te ontdekken en krijgen al zo veel prikkels van buitenaf. Ze worden vaak al zo hard onder druk gezet om te presteren. Ouders die zeggen dat ze fier zullen zijn wanneer hun kind dat diploma haalt bijvoorbeeld. En aan de andere kant de keuze van wat ze zouden willen voor hun verjaardag: een nieuwe Iphone of een Ipad? En ook alle prikkels van de media die op hen afkomen. Dat maakt dat het moeilijk wordt om nog met jezelf gealiniëerd te zijn. Daarom vind ik het heel normaal dat de maatschappij vandaag zo veel burn-outs kent.

 

Zou het kunnen dat er vroeger ook burn-outs waren, maar dat dat toen nog meer een taboe was?

Vroeger had men minder keuzes. Ik wil zeker niet zeggen dat het vroeger allemaal makkeijker was. Mijn ouders en grootouders moesten bijvoorbeeld altijd maar werken voor veel minder geld. Maar zij hadden niet de verleiding van al die prikkels. Ze waren misschien ook wel overwerkt, maar hun verstand werd niet altijd uitgedaagd zoals dat van ons. Wij zien dat we heel veel kunnen doen, en willen dat dan ook. Dat is zoals een klein kind dat aan de kassa in de supermarkt net voor zijn moeder betaalt nog tien bakken met snoep ziet staan. Die krijgt dan de stress van welk snoepje hij nu zou kiezen. Zo kennen wij ook die stress van ‘wat gaan we nu doen?’.
Dat te veel aan prikkels is typisch aan deze tijd. Maar vroeger waren er dan natuurlijk andere problemen.

 

Eerst en vooral moet je jezelf leren kennen. Want als je jezelf niet kent, weet je niet waar te zoeken. Dan probeer je het ene na het andere, zonder er voldoening uit te halen

 

Durven vele mensen niet stil te staan?

Neen. Het is vaak ook confronterend om naar jezelf te kijken, hé. Ik heb in 2010 een sabbatjaar genomen en tijdens dat jaar twee maanden bij de lokale bevolking in Nepal geleefd. Daar sliep ik op de grond en at ik met mijn handen. Ik voelde me geweldig! Plots moest ik geen keuzes meer maken en geen mails meer bekijken. Ik kwam toen veel mensen van andere werelddelen tegen die ook op zoek waren. Jong en oud zat met dezelfde vraag: wat moeten we nu met dit leven? Jezelf in vraag durven stellen, dat vind ik mooi. Hier durven veel mensen dat niet. Nu zie ik gelukkig wel dat meer en meer jonge mensen daar mee bezig zijn. Yoga is voor mij een wetenschap die daar sterk bij kan helpen. Het is meer dan 1000 jaar oud en daarin werd de zin van het leven helemaal uitgediept.

 

Is het moeilijk voor mensen om ook in hun professioneel leven te doen wat ze graag doen?

Ja, velen reageren dan meteen met de vraag: ‘hoe ga ik daar mijn geld mee verdienen?’ Maar wat is geld verdienen? Wil je nog meer geld verdienen om meer luxe te hebben of wil je gewoon gelukkig zijn? Dan zegt bijna iedereen: ‘ik wil gewoon gelukkig zijn, maar geld is toch gemakkelijk.’ Natuurlijk is dat makkelijk. Maar uiteindelijk zal je, als je iets doet dat je graag doet, ook wel geld verdienen.

 

De reactie van velen daarop is vaak: ‘leuk voor jou, droom nog maar wat verder’.

Ik was altijd de eerste die dat zou zeggen. Dat wordt ons vaak van buitenaf zo ingelepeld. Ik heb wel bewezen dat je door hard te werken veel geld kan verdienen. Maar ik denk dat ik vooral mijn burn-out gekregen heb op het moment dat ik mijn doel bereikt had en besefte dat dat niet was wat ik zocht. Dat is ook moeilijk om te zeggen, want dan moet je toegeven dat je heel je leven iets gedaan hebt dat je werkelijke ik niet is.

Mensen zeggen ook vaak: “Ja, maar ik moet mijn huis wel afbetalen en…”

Als je dood bent moet je je huis ook niet afbetalen, hé. Je neemt dat niet mee in je graf, hé. Als je door een coaching met de mensen tot constatie komt dat de afbetaling van hun huis zwaar op hun lever ligt en hen tegenhoudt, dan kan je altijd ergens goedkoper onderdak vinden. Maar je moet het lef hebben om je leven te durven veranderen. Want het gaan niet enkel om het financiële.

 

‘Als je wil, kan je alles bereiken.’, hoor je vandaag vaak zeggen. Wat vind je van die uitspraak?

Daar ben ik heilig van overtuigd! Dat heb ik al bewezen in zowel mijn zakenleven als mijn privéleven. Als ik morgen iets wil, dan heb ik het. Alles is begoocheling. Als je het wil, dan krijg je het. Je geest is zo sterk, dat het kan. Maar het is een begoocheling in die zin dat als je het bereikt hebt, je weer iets nieuws wil. Vanaf het moment dat we voor dat doel gaan, lopen we het gevaar om onszelf te vergeten. Alles we onszelf kennen, hoeven we voor niets meer te gaan. Dan leven we simpelweg in het moment. Waarom zouden we voor iets moeten gaan dat er morgen zou kunnen zijn, als we niet weten of morgen komt? Het gesprek dat we nu voeren is heel intens, dus zijn we niet aan het denken aan wat we morgen gaan doen. Maar vroeger was ik in het zakenleven altijd bezig met plannen en aan de toekomst denken. Zo kan je honderd jaar worden en niet geleefd hebben. Als je het ‘nu’ kan grijpen, kan je volgens mij zelfs op een jaar meer geleefd hebben dan die persoon van 100 jaar. Het belang van dat ‘nu’ moeten we nog meer uitvergroten.

◊ 

All we have is now. Laat het snelle ritme van de maatschappij ons niet meesleuren in een stroom waar we zelfs met bandjes aan niet in kunnen zwemmen. Laten we wat vaker genieten van de mooie bloemen langs de kant van ons pad, van die mooie NU-momenten. Want wie kan ons verzekeren dat er een morgen zal zijn?

Meer info over de retreats die Walter geeft vind je op www.belgiumyogi.com. Voor meer info over zijn coaching kan je terecht op www.relife.be

Sophie Snoeckx
About me

GERELATEERDE BERICHTEN

swimming-dog-
Waar ben je eigenlijk mee bezig?
08 - 02 - 2016
Authenticiteitsdrang
Authenticiteitsdrang
06 - 01 - 2016
Facebook
Ik was verslaafd aan Facebook
23 - 11 - 2015
DSC_4549-web 4
Een les in The School of Life
07 - 11 - 2014
c57959ee606079c31785fb0d1f028890
Het is feest in mijn hoofd
11 - 06 - 2014

1 REACTIES

anna berg
Reply 30/07/2016

Heel interessant interview waarin ik heel wat herken. Bijna 2 jaar na de diagnose burn-out ben ik nog altijd herstellende. Op mijn blog is 1 rubriek aan de burn-out gewijd.

REAGEER

Je e-mailadres wordt niet getoond. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *